Detaljan Vodič kroz BMW audio sisteme: Stereo, HiFi i Harman Kardon, Bowers & Wilkins

Sve informacije u ovom tekstu odnose se na listu modela prikazanih u tabelama. BMW modeli koji nisu pomenuti imaju drugačije koncepte i mesta ugradnje. U ovom članku fokusiraćemo se na najčešće varijante audio sistema koje srećemo u praksi.

U priloženim tabelama možete pogledati broj i raspored zvučnika u različitim fabričkim sistemima za različite BMW serije.

Osnovni sistem: "Stereo" (Base Audio)

Počećemo od rasporeda zvučnika u osnovnom sistemu pod nazivom "Stereo". Ovaj sistem se ne navodi posebno u listi opcija jer se podrazumeva kao "default" (fabrički) izbor. To znači da, ukoliko u specifikaciji Vašeg automobila nema navedenih doplata za audio sistem (o kojima ćemo detaljnije pisati u nastavku), u Vašem BMW-u se nalazi upravo "Stereo" sistem.

Raspored komponenti i tehničke specifikacije za "Stereo" sistem:

Prednji srednjotonci (SČ): Dva zvučnika prečnika 10 cm u prednjim vratima, otpornosti 4 Oma.
Zadnji srednjotonci (SČ): Dva zvučnika prečnika 10 cm (u zadnjim vratima ili zadnjoj polici, zavisno od modela – pogledajte tabelu), otpornosti 4 Oma.

Ovi zvučnici su uvek prisutni u "Stereo" sistemu, dok visokotonci (VČ) nikada ne dolaze uz ovaj paket. To je ujedno i najlakši način da prepoznate da imate osnovni sistem – ako na mestu kod retrovizora nema mrežica ili su one prazne, imate "Stereo".

Link za koaksijalne zvučnike kao zamenu za fabričke BMW zvučnike (za pakete bez posebnih visokotonaca)

Zvučnici ispod sedišta: Specifičnost BMW-a

Pored zvučnika u vratima, sistem sadrži i zvučnike ispod prednjih sedišta prečnika 16 cm (otpornost 4 Oma). Ipak, postoji jedna važna napomena za vlasnike modela Serije 1, 2, 3 i X1: u nekim paketima opreme može se desiti da postoji samo jedan zvučak, i to ispod vozačevog sedišta.

Nažalost, ovo je nemoguće proveriti samo preko VIN broja. Jedini način je da fizički proverite ili oslušnete da li zvuk dopire ispod suvozačevog sedišta. Ukoliko ga nema, to predstavlja izazov pri nadogradnji sistema (upgrade), jer u tom slučaju nedostaje i samo kućište zvučnika koje ćete morati naknadno da kupite.

Link za zamenu fabričkih midbasova snažnijim i efikasnijim zvučnikom.

Kako sistem funkcioniše?

Sve komponente u "Stereo" sistemu rade direktno preko pojačala ugrađenog u glavnu jedinicu (HU – Head Unit). Zvučnici ispod sedišta su povezani paralelno sa zvučnicima u vratima.

Kvalitet signala:

Prednji izlazi: Signal je širokopojasni (Full range).
Zadnji izlazi: Signal je "odsečen" (high-pass filter) na oko 120 Hz.
Frekventni odziv (EQ): Signal iz glavne jedinice nije ravan; veštački su podignuti visoki i niski tonovi kako bi se kompenzovao nedostatak visokotonaca i skromne mogućnosti zvučnika ispod sedišta (koje BMW ambiciozno naziva "subvuerima", iako su to realno midbasovi).

Ovo se može "izlečiti" kodiranjem glavne jedinice na "Hi-Fi" mod, čime se dobija ravan signal, ali nivo izlaznog signala postaje slabiji, što zahteva ugradnju eksternog pojačala.

Serija	Model (Šasija)	Prednja vrata		Ispod prednjih sedišta		Zadnja vrata/stranice		Zadnja polica/stranice		Zadnji stubovi/krov		Centralni kanal		Eksterno pojačalo
Serija	Model (Šasija)	SČ	VČ	Levi	Desni	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	Eksterno pojačalo
1-er	E81, E82, E87	✔	-	16 cm	?*	-	-	✔	-	-	-	-	-	-
	E88	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
	F20, F21	✔	-	16 cm	?*	-	-	✔	-	-	-	-	-	-
2-er	F22, F87	✔	-	16 cm	?*	-	-	✔	-	-	-	-	-	-
	F23	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
	F45, F46	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
3-er	E90	✔	-	16 cm	?*	-	-	✔	-	-	-	-	-	-
	E91	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
	E92, E93	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
	F30/F31	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
	F34	✔	-	16 cm	?*	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
4-er	F32, F33	✔	-	16 cm	16 cm	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
4-er	F36	✔	-	16 cm	16 cm	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
5-er	E60	✔	-	16 cm	16 cm	-	-	✔	-	-	-	-	-	-
	E61	✔	-	16 cm	16 cm	-	-	-	-	✔	-	-	-	-
	F07	✔	-	16 cm	16 cm	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
	F10	✔	-	16 cm	16 cm	-	-	✔	-	-	-	-	-	-
	F11	✔	-	16 cm	16 cm	-	-	-	-	✔	-	-	-	-
	G30/G31	✔	-	16 cm	16 cm	-	-	✔	-	✔	-	-	-	-
X1	E84/F48	✔	-	16 cm	16 cm*	✔	-	✔	-	-	-	-	-	-
X2	F39	✔	-	16 cm	16 cm	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
X3, X4	F25, F26/G01	✔	-	16 cm	16 cm	✔	-	-	-	-	-	-	-	-
X5, X6	E70, E71/F15, F16	✔	-	16 cm	16 cm	✔	-	-	-	-	-	-	-	-

^{* U nekim paketima opreme Serije 1, 2, 3 i X1 može biti instaliran samo jedan zvučnik ispod vozačevog sedišta.}

Sledeća na redu je audio opcija pod oznakom S676A, koju proizvođač sa dozom patosa naziva "HiFi sistem zvučnika", iako je ona po performansama još uvek daleko od pravog HiFi zvuka. Sa ovom opcijom, Vaš BMW dobija eksterno pojačalo i visokotonce (mada ne svi modeli – npr. Serija 1 F**, Serija 2, X1 F48 i X2 su i sa ovom opcijom često bez VČ jedinica). Na nekim tržištima i za određene serije, ovaj sistem se vodi kao deo bazne opreme.

Za većinu modela sa S676A HiFi opcijom (osim manjih modela poput Serije 1, 2, X1, X2), raspored i parametri su sledeći:

Prednji zvučnici: Dva para komponentnih zvučnika – srednjotonci (SČ) od 10 cm i visokotonci (VČ) od 25 mm u prednjim vratima, otpornosti 4 Oma.
Zadnji zvučnici: Dva para komponentnih jedinica (SČ 10 cm + VČ 25 mm), smeštenih u zadnjim vratima ili polici zavisno od karoserije (otpornost 4 Oma).
Zvučnici ispod sedišta: Midbasovi prečnika 20 cm, otpornosti 2 Oma.
Centralni kanal: Smešten u instrument tabli, sastoji se od SČ (10 cm) i opciono VČ (25 mm) zvučnika.

Tehnička napomena: Srednjotonac i visokotonac su povezani paralelno na jedan kanal pojačala preko skretnice (kondenzatora). Izuzetak su određeni modeli koji fabrički nemaju zadnje visokotonce ili visokotonac na centralnom kanalu (detalje pogledajte u tabeli iznad).

Pojačalo i mogućnosti za Upgrade

U HiFi sistemu, pojačalo je povezano na "high-level" izlaze glavne jedinice (HU). Za razliku od "Stereo" sistema, ovde je izlazni signal ravan (linearan), bez veštačkih korigovanja frekvencija, što je odlična osnova za nadogradnju.

Pojačalo ne koristi digitalne magistrale (poput MOST-a), što znači da se zamena fabričkog pojačala alternativnim (npr. sa DSP-om) može obaviti potpuno neprimetno za elektroniku automobila.

Serija	Model (Šasija)	Prednja vrata		Ispod prednjih sedišta*		Zadnja vrata/stranice		Zadnja polica/stranice		Zadnji stubovi/krov		Centralni kanal		Eksterno pojačalo
Serija	Model (Šasija)	SČ	VČ	Levi	Desni	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	Eksterno pojačalo
1-er	E81, E82, E87	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	-	-	✔
	E88	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	-	-	✔
	F20, F21	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	-	-	-	✔	-	✔
2-er	F22, F87	✔	-	20 cm	20 cm	-	-	✔	-	-	-	✔	-	✔
	F23	✔	-	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	-	✔
	F45, F46	✔	-	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	-	✔
3-er	E90	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	-	-	✔
	E91	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	-	-	✔
	E92, E93	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	-	-	✔
	F30/F31	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	-	✔
	F34	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	-	✔
4-er	F32, F33, F36	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	-	✔
5-er	E60	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	✔	-	✔
	E61	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	-	-	✔	✔	✔	-	✔
	F07/F10	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	-	-	-	✔	✔	✔
	F11	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	-	-	✔	✔	✔	✔	✔
	G30/G31	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	✔	✔	✔	✔	✔
X1	E84/F48	✔	✔*	20 cm	20 cm	✔	-	✔	-	-	-	✔	-	✔
X2	F39	✔	-	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	-	✔
X3, X4	F25, F26/G01	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
X5, X6	E70, E71/F15, F16	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	-	-	-	-	-	✔	✔	✔

^{* Otpornost zvučnika ispod sedišta u HiFi sistemu (S676A) je 2 Oma.}

Sledeća u hijerarhiji fabričkih opcionalnih audio sistema za BMW je grupa sistema koji su potpuno identični po sastavu komponenti i principijelnoj šemi. U zavisnosti od modela i tržišta, ovi sistemi nose nazive "HiFi sistem Professional sa DSP-om" (opcija S677A, poznata i kao "Top-HiFi" ili "Logic 7") ili "Harman/Kardon sistem surround zvuka" (opcija S688A).

Kod skoro svih automobila sa opcijama S677A i S688A (ponovo uz izuzetke Serije 1, 2 i X1 F), zvučnici i njihovi parametri su sledeći:

Prednji zvučnici: Dva para komponentne akustike – srednjotonci (SČ) prečnika 10 cm i visokotonci (VČ) od 25 mm u prednjim vratima, otpornosti 4 Oma.
Zadnji zvučnici: Dva para komponentne akustike (SČ 10 cm i VČ 25 mm) u zadnjim vratima ili polici, plus još dva para dodatnih zadnjih komponentnih zvučnika na istim pozicijama (zavisno od karoserije, videti tabelu), otpornosti 4 Oma.
Zvučnici ispod sedišta: Midbasovi prečnika 20 cm, ali sa specifičnom otpornošću od 8 Oma.
Centralni kanal: Smešten u instrument tabli, sadrži SČ (10 cm) i VČ (25 mm) zvučnik (VČ nije uvek prisutan, videti tabelu).

Tehnička specifičnost: Svaki par SČ i VČ zvučnika povezan je na jedan kanal pojačala paralelno, uz kondenzator kao filter za visokotonac. Pojačalo poseduje ugrađen procesor zvuka (DSP), što omogućava dodatna podešavanja ekvilajzera i "surround" efekta u meniju glavne jedinice.

Pojačalo prima signal od glavne jedinice putem digitalne optičke magistrale (MOST). Zbog toga je za zamenu fabričkog pojačala nekim drugim (aftermarket) rešenjem neophodan specijalni interfejs konverter

Ekskluzivni sistemi: Individual, Bowers & Wilkins i Bang & Olufsen

"Audio sistem Individual" (opcija S752A) Ovaj sistem, nuđen za određene modele E-serije, ima identičan sastav kao Harman/Kardon, ali uz bitne razlike: zvučnici u vratima imaju prave skretnice, dok su zadnji i centralni zvučnici u nekim modelima koaksijalni. Vizuelno se prepoznaje po specifičnim mrežicama sa srebrnim okvirima.

"Bowers & Wilkins High End Sound System" (opcija S6F1A) Prati raspored Harman/Kardon sistema, ali koristi desetokanalno pojačalo gde je centralni kanal povezan zasebno (pokanalo). Mrežice zvučnika su metalne i imaju integrisano osvetljenje.

"Bang & Olufsen High End Surround Sound" (opcija S6F2A) Takođe prati osnovni raspored, ali su ovde svi zvučnici povezani potpuno zasebno (pokanalo), zbog čega pojačalo ima čak 16 kanala. Mrežice su takođe metalne sa osvetljenjem.

Serija	Model (Šasija)	Prednja vrata		Ispod prednjih sedišta*		Zadnja vrata/stranice		Zadnja polica/stranice		Zadnji stubovi/krov		Centralni kanal		Eksterno pojačalo
Serija	Model (Šasija)	SČ	VČ	Levi	Desni	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	Eksterno pojačalo
1-er	E81, E82, E87	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	-	-	✔
1-er	E88	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	-	-	✔
3-er	E90	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	✔	-	✔
	E91	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	✔	-	✔	-	✔
	E92	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	✔	-	-	✔	-	✔
	E93	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	-	✔
	F30	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	✔	-	-	✔	✔	✔
	F31/F34	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	✔	✔	✔	✔	✔
4-er	F32/F36	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
4-er	F33	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
5-er	E60	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	✔	-	-	✔	-	✔
	E61	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	✔	✔	✔	-	✔
	F07	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	✔	-	-	✔	✔	✔
	F10/G30	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	✔	-	-	✔	✔	✔
	F11/G31	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	✔	✔	✔	✔	✔
6-er	F06, F12, F13	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
7-er	F01, G11, G12	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	✔	✔	-	-	✔	✔	✔
X1	E84	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	✔	-	✔
X3, X4	F25, G01	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	✔	✔	✔	✔	✔
X5, X6	E70, F15, F16	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	-	✔	✔	-	-	✔	✔	✔

^{* Napomena: Otpornost midbas zvučnika ispod sedišta u Top-HiFi i Harman/Kardon sistemima iznosi 8 Oma.}

Poseban slučaj: Harman Kardon (S674A) za kompaktnu klasu

Kao što smo već pomenuli, opcija "HiFi sistem Harman Kardon" (opcija S674A) kod modela Serije 1 F20/F21, Serije 2, X1 F48 i X2 predstavlja specifičan izuzetak u BMW hijerarhiji.

Iako nosi zvučno ime "Harman Kardon", pod ovim kodom se u navedenim modelima zapravo krije sistem koji je arhitekturom skoro identičan standardnom „Hi-Fi“ sistemu iz većih serija. Najvažnija razlika za sve koji planiraju unapređenje zvuka jeste to što ovo pojačalo nema procesor (DSP) niti koristi MOST optičku magistralu.

Serija	Model (Šasija)	Prednja vrata		Ispod prednjih sedišta		Zadnja vrata/stranice		Zadnja polica/bokovi		Zadnji stubovi/krov		Centralni kanal		Eksterno pojačalo
Serija	Model (Šasija)	SČ	VČ	Levi	Desni	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	SČ	VČ	Eksterno pojačalo
1-er	F20, F21	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	✔	✔	✔
2-er	F22, F87	✔	✔	20 cm	20 cm	-	-	✔	✔	-	-	✔	✔	✔
	F23	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
	F45, F46	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
X1	F48	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔
X2	F39	✔	✔	20 cm	20 cm	✔	✔	-	-	-	-	✔	✔	✔

Vodič kroz BMW audio sisteme: Stereo, HiFi i Harman Kardon, Bowers & Wilkins, Bang&Olufsen

Osnovni sistem: "Stereo" (Base Audio)

Zvučnici ispod sedišta: Specifičnost BMW-a

Kako sistem funkcioniše?

Pojačalo i mogućnosti za Upgrade

Poseban slučaj: Harman Kardon (S674A) za kompaktnu klasu